Sponsor Bağlantılar


Ünlü Yumuşaması Nedir?Küçük ve Büyük Ünlü Uyumu


Sponsor Bağlantı

Ünlü Yumuşaması Nedir?Küçük ve Büyük Ünlü Uyumu

Soru;Büyük-küçük ünlü uyumu ve ünsüz yumuşamasına örnek verir
misiniz?

büyük-küçük ünlü uyumu ve ünsüz yumuşamasıyla ilgili hepsinden 3-4 örnek
verebiLirmisiniz….

1.BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU

Türkçe’de sözcüklerde genel olarak,
kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlü gelir.
Türkçe’yi başka dillerden ayıran bu temel özelliğe büyük ünlü uyumu
denir. (Çocuklar, çiçekler, güzel). Bu durum, kelimenin Türkçe olup olmadığını
bize gösterir.

Bazı kelimeler
Türkçe olduğu halde büyük ünlü uyumuna uymayabilir:

· Zamanla ses
değişikliğine uğramış bazı sözcüklerde bu kurala aykırılık olabilir. Ana bu
kelimeler Türkçe sayılır : kardeş (kardaş, karındaş), elma (alma), hangi
(hangı, kangı), anne (ana).

·
Tek
heceli kelimelerde bu kural aranmaz.

· Birleşik kelimelerde aranmaz. Kelimeler
birleşikken uymaz, ayrı ayrı incelendiğinde uyarsa bu tür kelimeler Türkçe’nin
yapısına uygundur. Hanımeli….hanım + eli

· Kök veya gövde halindeyken
büyük ünlü uyumuna uyduğu halde –yor, ki, -ken, -leyin, -imtırak,
-gil eklerini aldığında kurala uymayan kelimelerde özel durumdadır. Getiri-yor, Sabah-ki,
Yeşil-imtırak…

NOT : Bazı yabancı kel. Tesadüfen uyuma uyabilir. Bunun Türkçe
olup olmadığını diğer kurallara bakarak karar vereceğiz. (Cennet : Türkçe’de
kel. –c- harfi ile başlamaz)

**** Yukarıda belirtilen durumlar dışında, bir
sözcük b.ünlü uyumuna aykırı yapıda ise, o sözcük yabancı kökenlidir.
Dünya, otomobil, kitap …Bu kelimeler yabancı kökenli olduğundan b.ünlü uyumuna
uymazlar.

...

2.KÜÇÜK ÜNLÜ (SESLİ) UYUMU

Bir kelimenin ilk hecesinde düz
sesli harf (a,e,ı,i) varsa, diğer hecelerinde de düz sesli harf
olması gerekir. Kelimenin ilk hecesinde yuvarlak sesli harf (o,ö,u,ü) varsa,
diğer hecelerinde ya düz-geniş (a,e), ya da dar-yuvarlak (u,ü) sesli
harf bulunması gerekir. Buna küçük ünlü uyumu kuralı denir.

K.
Ünlü uyumuna uyan kelimelere örnek : Kalem, kitap, merak,
sevgi, odun

K.Ünlü uyumuna uymayan kelimelere örnek: Horoz,palto, sembol, karpuz..

·

Bazı kelimeler k.ünlü uyumuna uyduğu halde
b.ünlü uyumuna uymayabilir: Kalem, kitap …

·

Buna göre bir kelimenin Türkçe olabilmesi için
her iki kurala da uyması gerekir.

· B. Ünlü uyumu
incelenirken kelimelerin tüm heceleri dikkate alınır. Yani dört heceli bir
kelimede ilk üç hece büyük ünlü uyumuna uyarken, son hece
uyumu bozuyorsa, bu kelimeler kurala uymamış olur. Getiriyor, otururken… Küçük
ünlü uyumunda ise yan yana gelen her hece dikkate alınır.
Örneğin, “kolaylık” kelimesinin tüm hecelerine bakarsak ilk hecedeki yuvarlak sesli
o’dan sonra ikinci hecede düz-geniş –a-, son hecede düz sesli
–ı- yer almıştır.

· Birinci ve üçüncü heceyi dikkate aldığımızda
yuvarlaktan sonra düz sesli geldiği için kelimenin k.ünlü uyumuna uymadığını
sanabiliriz. Halbuki bu kelime k.ünlü uyumuna uymaktadır. Çünkü yuvarlaktan sonra
düz-geniş, düzden sonra düz sesli harf kullanılmıştır. Ko – lay
– lık (Yuv.-düz/geniş-düz)

· Kuraldışı : -o- sesinden sonra ikinci hecede
b-m-v-p seslerinden biriyle başlıyorsa bu durumda ikinci hecede –u- olabilir.
Bu tür kelimeler k.ünlü uyumuna uymamasına rağmen Türkçe’dir.

Örnek: Hamur,
avuç, sabun, çamur, kavun, kalbur, çabuk, karpuz, tavuk, kabuk, kaput,
yağmur, havuç, çaput, yamuk…


Nasıl Buldular: ünlü yumuşaması nedirünlü yumuşamasıünlü yumuşaması örneklerünlü yumuşaması örnekleriünlü yumuşamasına örneklerünlü yumuşama nedirsesli yumusamasiünlü benzeşmesi nedirünlü yumuşaması nedir örneklerbüyük ünlü yumuşaması

Ünlü Yumuşaması Nedir?Küçük ve Büyük Ünlü Uyumu SerdarHan tarafından 2 Mayıs 2011 tarihinde , Eğitim kategorisine eklenmiştir.
Sponsor Bağlantı
    yeni 10
Benzer Konular
Ünlü Yumuşaması Nedir?Küçük ve Büyük Ünlü Uyumu isimli bu konuyu ;
Google'de Ara
BlogSearch'te Ara
Buzzzy'de Ara
Twitter'da Ara
Bing'te Ara
İletişim
3 responses to “Ünlü Yumuşaması Nedir?Küçük ve Büyük Ünlü Uyumu”
  1. damla ceylan diyor ki:

    çok güzel anlatılımış

  2. elif diyor ki:

    zariff

  3. masal oğuz diyor ki:

    patlıcan 1 lira

Sende Yorum Yaz

YORUM YAZMAK İÇİN ÜYE GİRİŞİ YAPMALISINIZ.

Facebook Grubumuza Katılın!